A A A

Profilaktyka odleżyn

Jeśli opiekujesz się osobą o ograniczonej możliwości samodzielnego przemieszczania się lub osobą pieluchowaną, zapraszamy Cię do zapoznania się z przygotowanymi informacjami na temat profilaktyki odleżyn. Jest ona niezwykle ważna, pozwala bowiem uniknąć bolesnego problemu trudno gojących się ran.

Na ich powstawanie wpływa szereg czynników, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Warto przeanalizować sytuację chorego i przewidzieć ryzyko powstawania zmian. Często nie wymaga to większego wysiłku, a pozwoli zadbać o komfort chorego.

Nie musisz mieć medycznego wykształcenia ani specjalnych umiejętności. Profilaktyka odleżynowa składa się bowiem z prostych, ale bardzo ważnych, codziennych czynności. Warto poświęcić kilka minut na zdobycie tej istotnej wiedzy.

Po zapoznaniu się z tą stroną poznasz odpowiedzi na następujące pytanie:

  • Jakie są działania profilaktyczne przeciw powstawaniu odleżyn?
  • W jakich miejscach najczęściej rozwijają się tego typu zmiany?
  • Co sprawia, że odleżyny się rozwijają?
  • Co zrobić gdy na skórze pojawi się zaczerwienienie świadczące o zaburzeniu jej ukrwienia?
  • Jakie opatrunki najlepiej stosować w przypadku powstania pierwszych oznak tworzenia się zmian na skórze?

Jak uniknąć jednego z największych problemów chorych unieruchomionych?

Pojęcie „odleżyny” często wywołuje grozę i przerażenie. Jest kojarzone z cierpieniem i wielomiesięcznym leczeniem ran, które – goją się bardzo powoli. Mimo że problem jest poważny, nie należy uogólniać pojęć i opierać swojej wiedzy wyłącznie na skojarzeniach. Aby lepiej zrozumieć, czym są odleżyny, należy poznać przyczyny i mechanizmy ich powstawania, a także skuteczne sposoby zapobiegania i leczenia.

Mechanizm powstawania odleżyn.

Długotrwały ucisk na tkanki powoduje zaburzenia ukrwienia, a te z kolei prowadzą do owrzodzenia martwiczego, zwanego odleżyną.
Początkowe objawy niedokrwienia wyglądają niepozornie. W pierwszym etapie tworzenia odleżyny dochodzi do lekkiego zaczerwienienia, które blednie pod wpływem ucisku. Potem zaczerwienienie zmienia swoją postać do nieblednącego pod wpływem ucisku, aż w końcu w miejscu zaczerwienienia powstaje rana, która, zaniedbana, coraz bardziej się powiększa i pogłębia, sięgając wewnętrznych tkanek i narządów. Odleżyny zaawansowanego stopnia to owrzodzenia sięgające mięśni, stawów oraz kości. 

Najczęstsze miejsca występowania odleżyn:

Odleżyny tworzą się zwykle w miejscach, gdzie jest mało tkanki tłuszczowej i warstwa między skórą a kością jest cienka. Umiejscowienie odleżyn w dużej mierze zależy od ułożenia ciała.

1) Miejsca o szczególnym ryzyku u chorego spędzającego większość czasu w pozycji leżącej na wznak:

  • okolica potylicy
  • na małżowinach usznych
  • okolice łopatek
  • łokcie
  • okolice kości krzyżowej i guzicznej

2) Miejsca o szczególnym ryzyku u chorego spędzającego większość czasu w pozycji bocznej:

  • okolice za uszami
  • okolice stawu biodrowego
  • kolana, zwłaszcza ich wewnętrzna część (w miejscu styku obu kolan)

Co powoduje powstawanie odleżyn?

Przyczyn powstawania odleżyn jest bardzo dużo i dzielą się na czynniki zewnętrzne oraz wewnętrzne.

Czynniki zewnętrzne:

  • długotrwałe unieruchomienie, a co za tym idzie ucisk – powoduje niedokrwienie i niedotlenienie tkanek,
  • siły tarcia – spowodowane nieodpowiednią techniką zmiany pozycji,
  • siły ścinające – wywołane np. zsuwaniem się chorego, który leży w pozycji półwysokiej, w efekcie dochodzi do zmiany położenia skóry, względem tkanek położonych głębiej oraz dochodzi do niedokrwienia na znacznych obszarach skóry,
  • niedokładne mycie i osuszanie skóry,
  • brak zmiany pozycji chorego,
  • nieodpowiednia bielizna osobista i pościelowa,
  • brak sprzętu przeciwodleżynowego,
  • brak wiedzy.

Czynniki wewnętrzne:

  • zły stan ogólny chorego (wyniszczenie chorobą),
  • niedożywienie lub otyłość,
  • zniesienie lub osłabienie czucia bólu,
  • cukrzyca (upośledzenie mikrokrążenia oraz zaburzenia czucia),
  • nietrzymanie moczu i stolca,
  • współistnienie chorób, takich jak miażdżyca, infekcje bakteryjne, depresja,
  • podeszły wiek,
  • stosowanie leków (psychotropowych, uspokajających, przeciwbólowych).

Profilaktyka odleżyn

Każdy opiekun, znając wymienione wcześniej czynniki ryzyka, powinien określić, w jakim stopniu dotyczą one jego podopiecznego i zależnie od stopnia zagrożenia, podjąć odpowiednie działania profilaktyczne.

To ułatwi pracę:

pianki-kliny-krążki

pianki, kliny, krążki itp.

 

poduszka

poduszka 

 

materac_przeciwodlezynowy

materac przeciwodleżynowy

 

ABC profilaktyki przeciwodleżynowej to wszystkie czynności, których celem jest niedopuszczenie do powstania odleżyn.


Profilaktyka obejmuje:

  • zachęcanie i motywowanie chorego do samodzielnego poruszania (jeśli jest to możliwe) lub u chorych z częściowo ograniczoną sprawnością – do samodzielnej zmiany pozycji w łóżku
  • regularną zmianę pozycji ciała chorego całkowicie unieruchomionego (przynajmniej co 1,5 – 2 godziny)
Wskazaniem do częstszej zmiany pozycji jest zaobserwowanie zaczerwienienia w miejscach narażonych na ucisk. Jeśli opiekujesz się chorym leżącym, uważnie obserwuj jego ciało za każdym razem, gdy zmieniasz jego ułożenie.

 

  • przy zmianie pozycji stosowanie łatwoślizgów lub przy ich braku – przemieszczanie chorego na płóciennym podkładzie, by zapobiec pocieraniu skóry o materac,
  • stosowanie materacy przeciwodleżynowych oraz udogodnień do układania chorego w łóżku w różnych pozycjach,
  • obserwacja skóry pod kątem zmian chorobowych, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc szczególnie narażonych,
  • stosowanie bielizny pościelowej i osobistej wyłącznie z naturalnych tkanin, przepuszczających powietrze i niewywołujących alergii oraz otarć,
  • dbanie o suchość i czystość skóry chorego,
  • stosowanie wyrobów chłonnych dostosowanych indywidualnie do potrzeb chorego,
  • właściwa pielęgnacja skóry – delikatne oczyszczanie, nawilżanie i ochrona przed powstaniem stanów zapalnych za pomocą odpowiednich kremów,
  • kontrola ogólnego stanu chorego, podtrzymywanie leczenia chorób współistniejących.
przewiń do góry przewiń w dół